Hình thái kinh tế – xã hội là gì? 📊 Nghĩa HTKT-XH

Hình thái kinh tế – xã hội là gì? Hình thái kinh tế – xã hội là phạm trù triết học Mác-Lênin dùng để chỉ xã hội ở từng giai đoạn phát triển lịch sử nhất định, với một kiểu quan hệ sản xuất đặc trưng phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất và một kiến trúc thượng tầng tương ứng. Đây là học thuyết quan trọng giúp hiểu quy luật vận động của xã hội loài người. Cùng khám phá chi tiết về nguồn gốc và cách sử dụng khái niệm này ngay bên dưới!

Hình thái kinh tế – xã hội nghĩa là gì?

Hình thái kinh tế – xã hội là một hệ thống hoàn chỉnh, bao gồm các yếu tố cơ bản: lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng, có mối quan hệ biện chứng với nhau. Đây là khái niệm do Karl Marx và Friedrich Engels xây dựng trong triết học duy vật lịch sử.

Trong triết học Mác-Lênin, “hình thái kinh tế – xã hội” được hiểu qua ba thành phần chính:

Lực lượng sản xuất: Bao gồm người lao động với kỹ năng, kinh nghiệm và tư liệu sản xuất (công cụ, máy móc, nguyên liệu). Đây là nền tảng vật chất của xã hội.

Quan hệ sản xuất: Là quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất, bao gồm quan hệ sở hữu, quan hệ tổ chức quản lý và quan hệ phân phối sản phẩm. Quan hệ sản xuất tạo thành cơ sở hạ tầng của xã hội.

Kiến trúc thượng tầng: Bao gồm các quan điểm chính trị, pháp luật, triết học, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật cùng các thiết chế tương ứng như nhà nước, đảng phái, giáo hội.

Nguồn gốc và xuất xứ của “Hình thái kinh tế – xã hội”

Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội do Karl Marx sáng lập vào thế kỷ XIX, được trình bày trong các tác phẩm như “Tư bản”, “Hệ tư tưởng Đức” và “Góp phần phê phán kinh tế chính trị học”.

Sử dụng “hình thái kinh tế – xã hội” khi nghiên cứu lịch sử phát triển xã hội loài người, phân tích cấu trúc xã hội hoặc giải thích quy luật vận động của các chế độ xã hội.

Các hình thái kinh tế – xã hội trong lịch sử

Theo quan điểm Mác-Lênin, lịch sử loài người đã trải qua năm hình thái kinh tế – xã hội cơ bản:

1. Cộng sản nguyên thủy: Xã hội chưa có giai cấp, tư liệu sản xuất thuộc sở hữu chung, phân phối bình đẳng.

2. Chiếm hữu nô lệ: Xuất hiện giai cấp chủ nô và nô lệ, nô lệ bị coi như tài sản của chủ nô.

3. Phong kiến: Giai cấp địa chủ phong kiến chiếm hữu ruộng đất, nông dân phụ thuộc vào địa chủ.

4. Tư bản chủ nghĩa: Giai cấp tư sản sở hữu tư liệu sản xuất, công nhân bán sức lao động.

5. Cộng sản chủ nghĩa: Xóa bỏ giai cấp, tư liệu sản xuất thuộc sở hữu toàn dân.

Cách sử dụng “Hình thái kinh tế – xã hội” đúng chính tả

Dưới đây là hướng dẫn cách dùng cụm từ “hình thái kinh tế – xã hội” đúng trong văn nói và văn viết.

Cách dùng “Hình thái kinh tế – xã hội” trong văn nói và viết

Trong văn nói: Cụm từ này thường xuất hiện trong các buổi giảng dạy, hội thảo khoa học, thảo luận về triết học và chính trị.

Trong văn viết: “Hình thái kinh tế – xã hội” xuất hiện trong sách giáo khoa, giáo trình triết học, luận văn, các văn kiện Đảng và tài liệu nghiên cứu xã hội học.

Các ví dụ, trường hợp và ngữ cảnh sử dụng “Hình thái kinh tế – xã hội”

Dưới đây là một số ví dụ giúp bạn hiểu rõ cách dùng cụm từ “hình thái kinh tế – xã hội”:

Ví dụ 1: “Việt Nam đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua hình thái kinh tế – xã hội tư bản chủ nghĩa.”

Phân tích: Dùng trong ngữ cảnh chính trị, nói về con đường phát triển của đất nước.

Ví dụ 2: “Học thuyết hình thái kinh tế – xã hội giúp chúng ta hiểu quy luật phát triển của lịch sử.”

Phân tích: Dùng trong ngữ cảnh học thuật, giải thích ý nghĩa của học thuyết.

Ví dụ 3: “Sự thay thế các hình thái kinh tế – xã hội là quá trình lịch sử tự nhiên.”

Phân tích: Nhấn mạnh tính khách quan trong sự phát triển xã hội.

Ví dụ 4: “Mỗi hình thái kinh tế – xã hội đều có những mâu thuẫn nội tại.”

Phân tích: Dùng khi phân tích đặc điểm của từng giai đoạn lịch sử.

Ví dụ 5: “Lực lượng sản xuất là yếu tố quyết định sự phát triển của hình thái kinh tế – xã hội.”

Phân tích: Giải thích mối quan hệ giữa các thành phần trong học thuyết.

“Hình thái kinh tế – xã hội”: Từ trái nghĩa và đồng nghĩa

Dưới đây là bảng tổng hợp các khái niệm liên quan đến “hình thái kinh tế – xã hội”:

Kết luận

Hình thái kinh tế – xã hội là gì? Tóm lại, đây là phạm trù triết học chỉ xã hội ở từng giai đoạn phát triển với quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng đặc trưng. Hiểu đúng khái niệm “hình thái kinh tế – xã hội” giúp bạn nắm vững quy luật vận động của lịch sử loài người.