Cờ tướng là gì? ♟️ Nghĩa và giải thích Cờ tướng

Cờ tướng là gì? Cờ tướng là trò chơi trí tuệ đối kháng giữa hai người, sử dụng bàn cờ và các quân cờ để mô phỏng chiến trận, với mục tiêu chiếu bí Tướng đối phương. Đây là môn cờ truyền thống phổ biến tại Việt Nam và các nước Đông Á. Cùng khám phá luật chơi, cách đi quân và những điều thú vị về cờ tướng ngay bên dưới!

Cờ tướng nghĩa là gì?

Cờ tướng là môn cờ chiến thuật có nguồn gốc từ Trung Quốc, trong đó hai người chơi điều khiển các quân cờ trên bàn cờ 9×10 đường kẻ để tấn công và bảo vệ quân Tướng của mình. Đây là danh từ chỉ một loại hình trò chơi trí tuệ.

Trong tiếng Việt, “cờ tướng” còn được hiểu theo nhiều góc độ:

Trong văn hóa: Cờ tướng không chỉ là trò chơi giải trí mà còn thể hiện tư duy chiến lược, rèn luyện trí não và tính kiên nhẫn. Người chơi giỏi được coi là có đầu óc sắc bén.

Trong đời sống: Cờ tướng gắn liền với hình ảnh các cụ ông ngồi đánh cờ ở quán nước, công viên – nét đẹp văn hóa bình dị của người Việt.

Trong thể thao: Cờ tướng được công nhận là môn thể thao trí tuệ, có các giải đấu từ cấp địa phương đến quốc tế.

Nguồn gốc và xuất xứ của “Cờ tướng”

Cờ tướng có nguồn gốc từ Trung Quốc, phát triển từ thời nhà Đường (khoảng thế kỷ 7-10) và hoàn thiện vào thời nhà Tống. Môn cờ này du nhập vào Việt Nam từ rất sớm và trở thành trò chơi dân gian phổ biến.

Sử dụng “cờ tướng” khi nói về môn cờ chiến thuật hai người chơi với bàn cờ hình chữ nhật và các quân Tướng, Sĩ, Tượng, Xe, Pháo, Mã, Tốt.

Cách chơi cờ tướng cơ bản

Dưới đây là hướng dẫn cách chơi cờ tướng dành cho người mới bắt đầu.

Bàn cờ và quân cờ

Bàn cờ gồm 9 đường dọc và 10 đường ngang, chia làm hai phần bởi “sông” ở giữa. Mỗi bên có 16 quân: 1 Tướng, 2 Sĩ, 2 Tượng, 2 Xe, 2 Pháo, 2 Mã và 5 Tốt.

Cách đi các quân cờ

Tướng: Đi 1 ô theo chiều ngang hoặc dọc, chỉ trong phạm vi cung (9 điểm).

Sĩ: Đi chéo 1 ô, chỉ trong cung.

Tượng: Đi chéo 2 ô theo hình chữ “田”, không qua sông, bị cản nếu có quân chặn giữa.

Xe: Đi ngang hoặc dọc không giới hạn số ô, không nhảy qua quân khác.

Pháo: Đi như Xe, nhưng khi ăn quân phải nhảy qua đúng 1 quân làm “ngòi”.

Mã: Đi theo hình chữ “L” (1 ô thẳng + 1 ô chéo), bị cản nếu có quân chặn ở ô kề.

Tốt: Chưa qua sông chỉ đi thẳng 1 ô, qua sông được đi ngang hoặc thẳng 1 ô.

Mục tiêu và cách thắng

Mục tiêu của cờ tướng là chiếu bí Tướng đối phương – tức đưa Tướng vào thế bị chiếu mà không còn nước thoát. Ván cờ cũng có thể hòa khi cả hai bên không thể chiếu bí.

Các ví dụ và thuật ngữ trong cờ tướng

Dưới đây là một số thuật ngữ phổ biến giúp bạn hiểu rõ hơn về cờ tướng:

Ví dụ 1: “Chiếu tướng” – Tấn công trực tiếp vào Tướng đối phương.

Phân tích: Đối phương bắt buộc phải chống đỡ hoặc di chuyển Tướng.

Ví dụ 2: “Chiếu bí” – Tướng bị chiếu và không còn nước đi hợp lệ.

Phân tích: Đây là điều kiện kết thúc ván cờ, bên bị chiếu bí thua cuộc.

Ví dụ 3: “Pháo đầu” – Khai cuộc bằng cách đưa Pháo lên đường giữa.

Phân tích: Đây là thế khai cuộc phổ biến, tạo áp lực lên trung lộ đối phương.

Ví dụ 4: “Mã nhảy biên” – Di chuyển Mã ra cánh để tấn công.

Phân tích: Chiến thuật triển khai lực lượng linh hoạt.

Ví dụ 5: “Xe tuần hà” – Xe đứng ở đường sông kiểm soát ngang bàn cờ.

Phân tích: Vị trí mạnh giúp phòng thủ và tấn công hiệu quả.

Cờ tướng: Từ liên quan và phân biệt

Dưới đây là bảng so sánh cờ tướng với các loại cờ khác:

Loại cờ tương tự Điểm khác biệt
Cờ vua Bàn cờ 8×8 ô vuông, quân đi trên ô
Cờ vây Mục tiêu chiếm đất, không có quân di chuyển
Cờ cá ngựa Dựa vào xúc xắc, không cần chiến thuật sâu
Cờ Shogi (Nhật) Quân bắt được có thể dùng lại
Cờ Janggi (Hàn) Tương tự cờ tướng nhưng có biến thể riêng
Cờ tướng Việt Nam Giống cờ tướng Trung Quốc, chữ Hán hoặc chữ Việt

Kết luận

Cờ tướng là gì? Tóm lại, cờ tướng là môn cờ chiến thuật truyền thống, rèn luyện tư duy logic và mang giá trị văn hóa sâu sắc. Hiểu rõ cờ tướng giúp bạn thưởng thức và chơi môn cờ này một cách thú vị hơn.

Fenwick Trần

Fenwick Trần

Fenwick Trần là tác giả VJOL - Tạp chí Khoa học Việt Nam Trực tuyến. Ông cống hiến cho sứ mệnh lan tỏa tri thức đến cộng đồng học thuật.