Chăm sóc cây trồng gồm những công việc gì? Công nghệ 7 đầy đủ

Chăm sóc cây trồng gồm 5 công việc chính: tỉa dặm cây, làm cỏ vun xới, tưới tiêu nước, bón phân thúc và phòng trừ sâu bệnh hại. Đây là nội dung trọng tâm trong chương trình Công nghệ lớp 7, giúp học sinh hiểu quy trình kỹ thuật để cây trồng sinh trưởng tốt, đạt năng suất và chất lượng cao trong sản xuất nông nghiệp.

Chăm sóc cây trồng gồm những công việc gì?

Theo sách giáo khoa Công nghệ 7 (Bộ Giáo dục và Đào tạo), chăm sóc cây trồng là quá trình tác động kỹ thuật để cây sinh trưởng, phát triển tốt sau khi gieo trồng. Các công việc chăm sóc cây trồng bao gồm tỉa dặm cây, làm cỏ vun xới, tưới nước và tiêu nước, bón phân thúc, phòng trừ sâu bệnh hại.

Bảng dưới đây tổng hợp đầy đủ các công việc chăm sóc cây trồng kèm mục đích của từng công việc:

Câu tục ngữ “Công cấy là công bỏ, công làm cỏ là công ăn” đã đúc kết tầm quan trọng của khâu chăm sóc — công trồng chỉ mới là khởi đầu, công chăm sóc mới quyết định năng suất thực tế.

Tỉa, dặm cây — giữ mật độ hợp lý trên ruộng

Tỉa dặm cây là công việc đầu tiên sau khi cây trồng đã mọc ổn định trên ruộng. Tỉa cây là loại bỏ các cây yếu, cây bị sâu bệnh hoặc mọc quá dày. Dặm cây là trồng bổ sung cây khỏe vào những chỗ hạt không mọc hoặc cây bị chết, nhằm duy trì khoảng cách và mật độ hợp lý.

Tỉa dặm kịp thời giúp cây nhận đủ ánh sáng, dinh dưỡng và không gian phát triển. Mật độ quá dày khiến cây cạnh tranh, còi cọc; mật độ quá thưa lại lãng phí diện tích. Thời điểm tỉa dặm thường thực hiện khi cây con đã bén rễ, có 2–3 lá thật.

Làm cỏ, vun xới cho cây trồng

Làm cỏ kết hợp vun xới là công việc định kỳ trong suốt quá trình sinh trưởng của cây. Theo hướng dẫn trong sách Công nghệ 7, công việc này mang lại bốn tác dụng quan trọng:

• Diệt cỏ dại: Cỏ dại cạnh tranh trực tiếp với cây trồng về nước, ánh sáng và dinh dưỡng, đồng thời là nơi trú ngụ của sâu bệnh.
• Làm đất tơi xốp: Xới đất quanh gốc giúp rễ cây hô hấp tốt hơn, tăng khả năng hút nước và chất dinh dưỡng.
• Chống đổ cho cây: Vun gốc tạo lớp đất vững chắc quanh gốc, giúp cây đứng vững trước gió bão — đặc biệt quan trọng với ngô, khoai, sắn.
• Hạn chế bốc hơi nước: Lớp đất tơi trên mặt đóng vai trò như màng ngăn, giảm thất thoát hơi nước trong điều kiện khô hạn.

Tần suất làm cỏ phụ thuộc vào loại cây và mùa vụ, thường tiến hành 2–3 lần trong một vụ sản xuất.

Tưới nước và tiêu nước đúng kỹ thuật

Tưới nước và tiêu nước là hai hoạt động đối lập nhưng không thể tách rời trong chăm sóc cây trồng. Cả hai đều hướng tới mục tiêu duy trì độ ẩm phù hợp cho cây ở từng giai đoạn sinh trưởng.

Bốn phương pháp tưới nước phổ biến hiện nay gồm tưới theo hàng (vào gốc cây), tưới ngập (áp dụng cho lúa nước), tưới phun mưa và tưới nhỏ giọt. Trong đó, tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước nhất và thường dùng cho cây rau màu, cây ăn quả trong nhà màng.

Bón phân thúc cho cây trồng

Bón phân thúc là việc bổ sung dinh dưỡng cho cây trong quá trình sinh trưởng, khác với bón lót diễn ra trước khi gieo trồng. Phân thúc thường dùng các loại phân dễ tan, cây hấp thụ nhanh.

Các bước thực hiện bón phân thúc đúng kỹ thuật:

1. Làm cỏ, vun xới quanh gốc cây trước khi bón.
2. Bón phân đúng liều lượng theo khuyến cáo với từng loại cây.
3. Vùi phân vào đất để tránh bay hơi đạm và rửa trôi.
4. Tưới nước sau khi bón giúp cây hấp thụ tốt hơn.

Thời điểm bón thúc quan trọng nhất thường rơi vào giai đoạn cây đẻ nhánh, ra hoa và tạo quả — đây là những thời kỳ cây cần nhiều dinh dưỡng để hình thành năng suất. Bón phân không đúng thời điểm sẽ gây lãng phí và có thể làm cây dễ nhiễm sâu bệnh.

Phòng trừ sâu bệnh hại cây trồng

Phòng trừ sâu bệnh là công việc chăm sóc mang tính bảo vệ, thực hiện theo phương châm “phòng là chính, trừ sớm, trừ kịp thời, nhanh chóng và triệt để”. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), sâu bệnh hại làm thất thoát khoảng 20–40% sản lượng cây trồng toàn cầu mỗi năm.

Một số mẹo phòng trừ sâu bệnh hiệu quả cho học sinh và người mới làm vườn:

• Chọn giống cây khỏe, kháng sâu bệnh ngay từ đầu vụ.
• Luân canh cây trồng để cắt đứt vòng đời sâu bệnh trong đất.
• Thăm ruộng thường xuyên để phát hiện sâu bệnh sớm.
• Ưu tiên biện pháp sinh học như dùng thiên địch, bẫy pheromone trước khi dùng thuốc hóa học.
• Khi dùng thuốc bảo vệ thực vật phải tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc, đúng cách.
• Đeo khẩu trang, găng tay, kính bảo hộ khi phun thuốc để đảm bảo an toàn.

Câu hỏi thường gặp về chăm sóc cây trồng

Chăm sóc cây trồng gồm mấy công việc chính?

Gồm 5 công việc: tỉa dặm cây, làm cỏ vun xới, tưới tiêu nước, bón phân thúc và phòng trừ sâu bệnh hại.

Công việc nào quan trọng nhất khi chăm sóc cây trồng?

Không có công việc nào quan trọng nhất — tất cả phải kết hợp đồng bộ theo giai đoạn sinh trưởng của cây.

Tỉa dặm cây nên thực hiện khi nào?

Khi cây con đã bén rễ, mọc được 2–3 lá thật và có thể phân biệt cây khỏe, cây yếu.

Vì sao cần tiêu nước cho cây trồng?

Để chống ngập úng, tránh rễ cây bị thối và cây chết do thừa nước sau mưa lớn.

Bón phân thúc khác bón lót như thế nào?

Bón lót thực hiện trước khi gieo trồng, bón thúc thực hiện trong quá trình cây sinh trưởng.

Nắm vững 5 công việc chăm sóc cây trồng không chỉ giúp học sinh đạt điểm cao trong môn Công nghệ lớp 7, mà còn cung cấp kiến thức thực tế để áp dụng khi trồng rau, trồng hoa tại nhà hoặc tham gia lao động nông nghiệp ở gia đình. Chăm sóc đúng kỹ thuật là yếu tố then chốt quyết định năng suất và chất lượng cây trồng.